برچسب: استراتژی

«دست‌دست کردن‌های ترامپ از سر ترس نیست بلکه می‌خواهد با کمترین هزینه، بیشترین نتیجه را به دست آورد تا در جامعه آمریکا نیز اقدامش مورد پذیرش قرار بگیرد. حالا هم باید منتظر ضلع سوم استراتژی ترامپ باشیم».

یکی از مهم‌ترین ایدئولوژی‌هایی که می‌توان در عملکرد ترامپ ردیابی کرد، ایدئولوژی سلطه و هژمونی است. ترامپ همواره با تاکید بر منافع ملی آمریکا، به دنبال بازتعریف جایگاه این کشور در جهان بوده است. او با انتقاد از سازمان‌های بین‌المللی مانند ناتو و سازمان ملل، به دنبال کاهش تعهدات آمریکا در این سازمان‌ها بوده است. این رویکرد نشان‌دهنده تلاش برای حفظ سلطه آمریکا به عنوان یک قدرت برتر جهانی است، بر اساس این باور که برخی کشورها به طور طبیعی حق دارند بر دیگران تسلط داشته باشند و این تسلط برای حفظ نظم جهانی ضروری است.

با مرکزی‌تر شدن سامانه‌های هوش مصنوعی در فرآیند تصمیم‌گیری رهبران، جنگ اطلاعاتی می‌تواند نقشی به‌مراتب قدرتمندتر در اجبار و منازعه ایفا کند. از این‌رو، برای تقویت بازدارندگی در عصر هوش مصنوعی، سیاست‌گذاران، برنامه‌ریزان دفاعی و نهادهای اطلاعاتی باید با شیوه‌هایی که از طریق آن‌ها مدل‌های هوش مصنوعی می‌توانند به سلاح تبدیل شوند، به‌طور جدی مواجه شوند و اطمینان حاصل کنند که دفاع‌های دیجیتال در برابر این تهدیدها همگام با آن‌ها توسعه می‌یابد. سرنوشت بحران‌های آینده ممکن است به این مسئله وابسته باشد.

استراتژی امنیت ملی جدید دولت ترامپ» برای رهبران اروپایی هیچ عنصر غافلگیرکننده‌ای وجود ندارد؛ چه رسد به آن‌که شایسته موج استقبال پرحرارت و کم‌سابقه‌ای باشد که این سند در مسکو برانگیخته و از آن به‌عنوان نشانه‌ای از وقوع نوعی «انقلاب» در سیاست خارجی آمریکا یاد شده است. این سند، در جوهر خود، عملاً بر تعمیق شکاف در اتحاد فراآتلانتیک انگشت می‌گذارد؛ اتحادی که از سال ۱۹۴۵ تاکنون، هر رهبر کرملین در سودای تضعیف و در نهایت فروپاشی آن بوده است.

این سند که به‌طرزی عجیب نیمه‌شب ۴/۵ دسامبر منتشر شد، مورد مطالعهٔ سربازان، دیپلمات‌ها و مشاوران در آمریکا و سراسر جهان قرار خواهد گرفت. این آخرین و جامع‌ترین بیانیه از معنای «اول آمریکا» در سیاست خارجی است. این سند چارچوب بررسی قریب‌الوقوع قدرت نظامی را مشخص می‌کند و اولویت‌ها را برای کسانی که می‌کوشند خواسته‌های رئیس‌جمهور را تفسیر کنند تعیین می‌کند. و برای بسیاری از خوانندگانش، عمیقاً نگران‌کننده است.

وقایع اخیر نظیر بمباران دوحه در ماه سپتامبر، سیگنال‌های گیج‌کننده در مورد اشغال تمام غزه بدون اعلام رسمی در ماه اوت؛ صحنه‌های وحشتناکی که در ماه ژوئیه از غزه پدیدار شد؛ جنگ کوتاه ژوئن بین اسرائیل و ایران؛ دیپلماسی جدی و مداوم در مورد انتقال فلسطینی‌ها به مناطق جنگی دوردست، در کنار هم نباید دیدگاه دقیق‌تری از مسیر تفکر استراتژیک غالب فعلی در اسرائیل ارائه ‌دهند، که آن هم نباید از نظر دور باشد. در ماه جولای، نیروهای اسرائیلی برای محافظت از یک منطقه حائل اعلام شده به تأسیسات نظامی سوریه حمله کردند. برخلاف مداخله اسرائیل در سویدا، این امر عملاً هیچ توجه بین‌المللی را به خود جلب نکرد.

چین، برای محافظت از سرمایه‌گذاری‌اش در ایران، ظاهراً احساس می‌کند که باید به این کشور برای بازسازی توانایی‌های نظامی‌اش کمک کند. هر کسی که با تاریخ روابط ایالات متحده و اتحاد شوروی آشنا باشد، این پویایی را به‌خوبی تشخیص می‌دهد. احتمالاً این وضعیت منطقه را امن‌تر نخواهد کرد.منافع چین در خاورمیانه حول همان ضرورتی می‌چرخد که در هنگ‌کنگ شنیدم: فروش کالا به منطقه و خرید کالا (عمدتاً انرژی) از آن. این یعنی پکن به دنبال ثبات منطقه‌ای، جریان آزاد منابع انرژی، آزادی کشتیرانی و دسترسی به بازارهاست.

صنایع انرژی‌بر و آب‌بر مانند فولاد و پتروشیمی طی ۲۰ سال اخیر سهم بیشتری یافته‌اند، در حالی که صنایعی که مستقیماً با مصرف‌کننده نهایی مرتبط بودند، تضعیف شدند. این تغییر نه حاصل یک استراتژی صنعتی مدون، بلکه پیامد شرایط بیرونی و فقدان نگاه زنجیره‌ای در توسعه صنعت بوده است.این مسیر، علاوه بر تشدید مصرف انرژی و آب، باعث شده صنایع بالادستی کشور بیشتر به سمت صادرات خام یا نیمه‌خام سوق یابند، در حالی که صنایع پایین‌دستی و تولید کالاهای نهایی ضعیف باقی مانده‌اند.

بیش از یک دهه پیش، رابرت کپلن هشدار داد که اگرچه جغرافیا همه‌چیز را تعیین نمی‌کند، اما دامنه‌ ممکنات را برای بازیگران بین‌المللی مشخص می‌کند. برای چین، این بدان معناست که صرف‌نظر از پیچیدگی ناوگان‌ها یا قاطعیت رهبری سیاسی، راهبرد دریایی‌اش ناگزیر با واقعیت جغرافیای اطراف شکل می‌گیرد.کپلن صرفا نقشه‌های کهنه ژئوپلیتیکی را بازخوانی نکرد، بلکه آن‌ها را برای قرن بیست‌و‌یکم بازتعریف کرد. امروز، آن نقشه‌ها دوباره خود را تحمیل می‌کنند. منطقه هند و اقیانوس آرام صرفا بوم سفید دیپلماتیک نیست، بلکه شبکه‌ای پیچیده از گسل‌های ژئوپلیتیکی است که خودِ جغرافیا آن را ناپایدارتر کرده است.

منافع پکن در خاورمیانه همواره زیر سایه ملاحظات اقتصادی و احتیاط راهبردی تعریف شده است. چین با وجود وابستگی فزاینده به نفت ایران و تمایل آشکار برای تعمیق روابط که در توافق جامع مشارکت راهبردی سال ۲۰۲۱ هم رسمیت یافت، تاکنون دامنه همکاری‌های نظامی با تهران را به برگزاری رزمایش‌های مشترک عمدتاً با حضور روسیه به‌عنوان شریک سوم محدود کرده است.

در حال حاضر، حتی اگر آرامشی نسبی نیز به وجود‌ آید، این آرامش بر بستری از خاکستر است و شعله‌ور شدن دوباره تنش‌ها در هر لحظه ممکن خواهد بود. در این میان، نمی‌توان از نقش گروه‌های تندروی حامی دولت مرکزی از‌جمله جبهه النصره در این تنش‌ها غافل ماند. این گروه‌ها نیز بخشی از پازل پیچیده تنش در سطح ملی هستند و می‌توانند هر لحظه بر بحران دامن بزنند، اما در کنار این عوامل داخلی، باید به کنش و واکنش بازیگران خارجی نیز توجه کرد.

کشورهایی مانند عربستان سعودی و امارات که به شدت به امنیت تنگه هرمز برای صادرات نفت خود وابسته‌اند، ممکن است در صورت ناتوانی آمریکا در بازگشایی سریع تنگه، به دنبال تضمین‌های امنیتی از قدرت‌های دیگر مانند چین یا حتی مذاکره مستقیم با ایران باشند.چین که بزرگ‌ترین واردکننده نفت خلیج فارس است (۴۴ درصد واردات نفتش از این منطقه تأمین می‌شود)، ممکن است با میانجی‌گری یا افزایش حضور نظامی خود در منطقه، نفوذ ژئوپلیتیکی خود را گسترش دهد. از منظر منطقی، کاهش اعتماد متحدان به آمریکا می‌تواند به تضعیف ائتلاف‌های منطقه‌ای نظیر پیمان ابراهیم منجر شود. این امر، توانایی آمریکا برای مقابله با نفوذ ایران در منطقه را کاهش داده و توازن قدرت را به نفع رقبای جهانی تغییر می‌دهد.

دکتر روحانی با انتقاد از عملکرد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، خواستار تعامل منصفانه شد و افزود: «ترمیم استراتژی ملی و بازسازی اعتماد عمومی در کنار بازدارندگی نظامی، تنها راه عبور از این بحران است.» او بر لزوم گفت‌وگوی ملی و اتحاد صادقانه میان مردم، دولت و رهبری تأکید کرد.

استراتژی ترامپ در مناقشه اسرائیل و ایران، ترکیبی پیچیده از محاسبات سیاسی، باورهای ایدئولوژیک و ملاحظات استراتژیک است. حمایت بی‌دریغ او از اسرائیل، همراه با تمایل به استفاده از نیروی نظامی، عزم او برای اعمال نفوذ آمریکا در منطقه را نشان می‌دهد. تنها زمان مشخص خواهد کرد که آیا این رویکرد به اهداف مورد نظر خود خواهد رسید یا خیر. با ادامه تحولات اوضاع، درک انگیزه‌ها و استراتژی‌های بازیگران کلیدی مانند ترامپ برای عبور از پیچیدگی‌های این مناقشه جاری ضروری خواهد بود.

ایران ادعای اسرائیل مبنی بر اینکه کاهش ذخایر موشکی باعث کاهش پرتاب‌ها شده را رد می‌کند.ایران سیاست موشکی خود را تغییر داده و به جای تمرکز بر کمیت، بر کیفیت متمرکز شده است. به گفته او، ایران اکنون به‌جای شلیک تعداد زیادی موشک، از موشک‌های پیشرفته و دقیق برای هدف قرار دادن مراکز حساس نظامی و امنیتی استفاده می‌کند.