برچسب: خاورمیانه

یکی از مهم‌ترین ایدئولوژی‌هایی که می‌توان در عملکرد ترامپ ردیابی کرد، ایدئولوژی سلطه و هژمونی است. ترامپ همواره با تاکید بر منافع ملی آمریکا، به دنبال بازتعریف جایگاه این کشور در جهان بوده است. او با انتقاد از سازمان‌های بین‌المللی مانند ناتو و سازمان ملل، به دنبال کاهش تعهدات آمریکا در این سازمان‌ها بوده است. این رویکرد نشان‌دهنده تلاش برای حفظ سلطه آمریکا به عنوان یک قدرت برتر جهانی است، بر اساس این باور که برخی کشورها به طور طبیعی حق دارند بر دیگران تسلط داشته باشند و این تسلط برای حفظ نظم جهانی ضروری است.

برخی گزارش ها درباره انتقال تجهیزات نظامی و دفاعی آمریکا به خاورمیانه منتقل شده که احتمالا به موضوع حمله اسرائیل برای خلع سلاح حزب الله لبنان و پشتیبانی آمریکا از اقدامات اسرائیل و مقابله با واکنش احتمالی محور مقاومت در روزهای آینده مربوط باشد.

در این سند، جهان از نگاه واشنگتن طبقه‌بندی می‌شود. اولویت نخست، آمریکای شمالی و لاتین است، بعد آسیا و رقابت با چین، سپس اروپا و خاورمیانه در رده چهارم اولویت ها می‌آید. درباره این منطقه یک جمله کلیدی وجود دارد که آمریکا می‌خواهد مانع تسلط قدرت دشمن بر نفت و گاز خاورمیانه شود. اما نمی‌خواهد دوباره وارد جنگ‌های بی‌پایان شود؛ این یعنی حفظ کنترل بر منطقه و البته عدم تکرار مدل عراق و افغانستان.این سند معتقد است که نیم قرن، خاورمیانه مرکز توجه سیاست خارجی آمریکا بوده است. حالا دو عامل اول عوض شده است: منابع انرژی متنوع‌تر شده و آمریکا دوباره صادرکننده انرژی است. رقابت ابرقدرتی هم جای خود را به چانه‌زنی قدرت‌های بزرگ داده که در آن، آمریکا هنوز موقعیت برتر را دارد.

استراتژی امنیت ملی جدیدِ ترامپ، نقش آمریکا را از «مروج دموکراسی» به بازیگری عمیقاً سودمحور و معامله‌گر فرو می‌کاهد؛ جهانی که در آن، معیار اصلی سیاست خارجی، منافع اقتصادی و قراردادهای پرسود برای شرکت‌های آمریکایی است. دموکراسی و حقوق بشر به حاشیه رانده می‌شوند، اروپا با لنز «تهدید مهاجرت» دیده می‌شود، خلیج فارس و آمریکای لاتین به‌عنوان میدان‌های سرمایه‌گذاری و قراردادهای انحصاری تعریف می‌گردند و رقابت با چین و روسیه نیز عمدتاً به سطحی تجاری و مدیریت‌پذیر تنزل می‌یابد.

جاه‌طلبی ترامپ به عنوان یک صلح‌ساز، پایانی ندارد. او هنگام دیدار ولیعهد گفت: «ایران می‌خواهد توافق کند… من کاملاً به آن باز هستم.» مشکل ترامپ این است که او دارد هم‌زمان تعداد زیادی توپ دیپلماتیک را در هوا می‌چرخاند و برخی از آن‌ها ناگزیر روی زمین خواهند افتاد. همین اتفاق پس از توافق صلح غزه افتاد. او بسیار بیشتر از آنچه تاکنون عمل کرده، وعده داد.ترامپ اکنون تلاش می‌کند یک توافق صلح بسیار ضروری برای اوکراین فراهم کند. اما اعتبار او به عنوان یک میانجی چندجانبه زمانی تقویت می‌شود که نشان دهد نه فقط پروژه‌ها را با سر و صدای زیاد اعلام می‌کند، بلکه واقعاً آن‌ها را به سرانجام می‌رساند.

اقتصاد سیاسی توسعه می‌گوید که حفظ موقعیت هژمونیک دلار از دوره پس از جنگ جهانی دوم تاکنون سه تغییر عمده داشته است: دلار طلایی، به معنی اینکه هژمونی دلار با اهرم طلا برقرار بود.دیگر دلار نفتی به این معنی که وقتی اهرم طلا از کار افتاد، نفت جایگزین شد. نکته سوم در دوره اخیر، که ما با جایگزینی دلار نفتی با دلار خون‌آلود مواجه هستیم؛ در این دوره حفظ هژمونی دلار مستلزم جنگ‌افروزی است. تمام شواهد نشان می‌دهد که یکی از مناطق پرپتانسیل برای این بازی هژمونیک، خاورمیانه و به‌ویژه منطقه خلیج فارس است. باید از این زاویه، سطح فهم خود را ارتقا دهیم تا مانند گذشته در بازی دیگران قرار نگیریم و به آنها پاس گل ندهیم.

بحران آب در خاورمیانه نه تنها با کمبود منابع و تغییرات اقلیمی مرتبط است، بلکه با سیاست‌های توسعه‌ای کشورها نیز گره خورده است. دولت‌ها با تمرکز بر پروژه‌های برق‌آبی و توسعه صنعتی، گاهی نیازهای جمعیت‌های محلی و کشاورزان را نادیده می‌گیرند. نتیجه این سیاست‌ها افزایش نارضایتی اجتماعی و کاهش اعتماد مردم به دولت‌هاست. در عراق، سوریه و یمن، دسترسی محدود به آب پاکیزه باعث افزایش بیماری‌ها و کاهش کیفیت زندگی شده است. در مناطق شهری، کمبود آب موجب قطعی‌های مکرر و افزایش هزینه‌های زندگی شده و زندگی روزمره مردم را تحت فشار قرار داده است.

خاورمیانه همواره منطقه‌ای حساس و تعیین‌کننده در عرصه اقتصاد جهانی بوده؛ جایی که نفت و گاز طبیعی، سرمایه‌های کلان دولتی و بازارهای نوظهور همواره توجه سرمایه‌گذاران بین‌المللی را جلب کرده است. اما امروزه شرایط پیچیده‌تر از همیشه است. نوسان‌های ژئوپولیتیک، تغییرات نرخ بهره جهانی، افزایش تورم و شتاب تحولات فناوری، سرمایه‌گذاران را به فکر واداشته که کجا می‌توان سرمایه‌گذاری کرد که هم بازده مناسبی داشته باشد و هم امنیت آن تضمین شود؟ این پرسش به‌ویژه برای خاورمیانه اهمیت دارد، چرا که بسیاری از کشورها در این منطقه به منابع نفتی وابسته‌اند و اقتصاد آنها با شوک‌های قیمتی جهانی به‌شدت تحت تاثیر قرار می‌گیرند.

دونالد ترامپ که ساعتی پیش به اسرائیل رسید و در دفتر نتانیاهو در کنست اسرائیل دفتر یادبود رژیم صهیونیستی را امضاء کرد و گفت که برنامه بعدی ما صلح با ایران و آرامش در خاورمیانه خواهد بود. آماده ام دلایل ایران برای داشتن برنامه هسته ای را بشنوم.

از نگاه اسرائیل، ثبات همسایگان به معنای ظهور دولت‌های متحد، ارتش‌های قدرتمند و ائتلاف‌های منطقه‌ای است. چنین نظمی می‌تواند به بازتعریف توازن قدرت در خاورمیانه منجر شود و جایگاه اسرائیل را به چالش بکشد. به همین دلیل، آشوب برای تل‌آویو نه یک تهدید، بلکه نوعی "سرمایه امنیتی" است.چندپارگی داخلی در کشورهای عربی، امکان شکل‌گیری ناسیونالیسم یکپارچه عربی یا محور مقاومت منسجم را کاهش می‌دهد. همچنین فروپاشی دولت‌های مرکزی، دست اسرائیل را برای حملات پیشگیرانه باز می‌گذارد. این همان چیزی است که تحلیلگران آن را "پارادایم بی‌ثباتی پایدار" در سیاست امنیتی اسرائیل می‌نامند.

واقعیت‌های امنیتی و ژئوپلیتیکی تاریخی در خاورمیانه نشان می‌دهد که این منطقه برای یک قدرت منطقه‌ای که بتواند به طور یکجانبه بر آن تسلط یابد و آن را با زور تغییر دهد، منطقه حیاتی نیست. در نتیجه، پیامدهای هرگونه تلاش برای تغییر اجباری، سایر قدرت‌های بالقوه منطقه‌ای را ترغیب می‌کند تا چنین ابتکاراتی را مهار و این ماجراجویی‌ها را تضعیف کنند، تا زمانی که توازن قدرت منطقه‌ای به بازگشت به توازن تغییر کند.

رفتار اسرائیل شتاب گرفتن مسابقه تسلیحاتی و تنوع‌بخشی در امنیت منطقه‌ای را موجب شده است. عربستان همکاری موشکی با چین و توافق دفاعی با پاکستان را آغاز کرده است. امارات متحده عربی جنگنده‌های فرانسوی و سامانه‌های کره‌ای خریداری کرده است، قطر و کویت به شبکه‌های امنیتی اروپایی پیوسته‌اند و پهپادهای ترکیه‌ای در سراسر خلیج فارس خریدار دارند. ترکیه نیز سامانه دفاعی «گنبد فولادی» را در برابر «گنبد آهنین» اسرائیل معرفی کرده است.

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا به تازگی در سخنان مختلفی از وقوع اتفاقی بزرگ در خاورمیانه سخن گفته و طرح صلحی را نیز در این خصوص ارائه داده است؛ مسأله‌ای که نگاه‌های تیزبین را به این پرسش متوجه می‌کند که ترامپ چه رؤیایی را برای خاورمیانه جدید و به خصوص ایران در سر دارد.

دونالد ترامپ، با اعلام طرح 21 ماده ای خود، مدعی است که به دنبال ایجاد صلح در غزه است. این طرح ر شرایطی مطرح شده که بنابر اعلام وزارت بهداشت غزه، از آغاز عملیات 7 اکتبر تا کنون، بیش از ۶۶ هزار فلسطینی در جنگ جان باخته اند. بخشی از بندهای این توافق، شامل آزادی همه گروگان‌های باقی‌مانده در اسارت حماس ظرف ۴۸ ساعت پس از برقراری آتش‌بس در غزه، طرح پساجنگ شامل سازوکار حکمرانی در غزه بدون حضور حماس، تامین مالی دولت جدید حاکم بر غزه و بازسازی و توسعه این باریکه توسط کشورهای عرب و مسلمان، روند خلع سلاح حماس و غیرنظامی‌سازی غزه شامل نابودی همه تسلیحات سنگین و تونل‌های باقی‌مانده در غزه است.

در قطر، تجاوز تروریستی علیه مذاکره‌کنندگان صلح نشان می‌دهد که صلح تنها تهدید وجودی برای اسرائیل است. این اقدامات را نمی‌توان صرفاً به عنوان زیاده‌روی‌های یک کابینه «راست افراطی» نادیده گرفت.