برچسب: دکترین

ایران در چهار دهه گذشته دچار اشتباهات فاحشی در تعریف دکترین دفاعی خود بوده است از محدود کردن عمدی برد موشک‌های خود به ۲هزار کیلومتر (و در نتیجه عدم دسترسی به سرزمین آمریکا و اروپا)، تمرکز بیش از حد بر محیط خلیج فارس و عدم تمایل به حضور موثر و پایدار در آب‌های اقیانوسی، عدم نصب موشک‌های آفندی دوربرد روی ناوهای بزرگ ایران و برخی موارد دیگر. ولی مهمترین نقص دکترین دفاعی ایران را باید در قابل پیش‌بینی بودن و ملایم بودن رفتار ایران دید. ایران با همین توان نظامی موجود خود می‌توانست عکس‌العمل‌های مناسب و «غیرقابل پیش بینی» از خود نشان دهد به‌گونه‌ای که بازدارندگی مناسبی در برابر آمریکا ایجاد کند. باید دقت کنیم در شرایطی که سلاح هسته‌ای برای ایران حرام است، اگر در استفاده موثر از تسلیحات متعارف خود هم تردید داشته باشیم، باید تهاجم بیشتر دشمنان علیه ایران را منتظر باشیم.

اخیرا شورای دفاع تازه ‌تاسیس ایران بیانیه‌ای کوتاه اما پرحاشیه صادر کرد. این شورا ضمن تأکید مجدد بر موضع دیرینه ایران مبنی بر عدم تمایل به جنگ، اعلام کرد که تهران دیگر خود را محدود به واکنش پس از حمله نمی‌داند و «نشانه‌های عینی تهدید» را بخشی از معادله امنیتی خود تلقی خواهد کرد. این عبارت‌بندی عمدا محتاطانه است و از اشاره صریح به اقدام پیش‌دستانه (pre-emption) اجتناب می‌کند، اما به‌طور ظریفی مرزهای تعریف دفاع مشروع ایران را گسترش می‌دهد.این بیانیه در حالی صادر شد که نشانه‌های تازه‌ای از سوی آمریکا و اسرائیل درباره حملات احتمالی آینده مطرح شده است؛ این نشانه‌ها به‌طور عمومی در جریان سفر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر (رژیم) اسرائیل، به واشنگتن در اواخر دسامبر بیان شد.

ترامپ در به‌کارگیری زور تردید چندانی نشان نداده، اما به‌وضوح تمایلی ندارد پایگاه مردمی‌اش را - که عمدتاً با جنگ‌های دائمی در خارج مخالف‌اند - به‌طور کامل نادیده بگیرد.به همین دلیل بود که پس از دوازده روز جنگ، پیامی روشن و قاطع در شبکه تروث‌سوشال خطاب به نتانیاهو منتشر کرد - با حروف بزرگ و امضای “رئیس‌جمهور ایالات متحده” - و عملاً به نتانیاهو دستور داد جنگ را متوقف کند، در حالی که تنها چند روز قبل از آن، ایده "رژیم چنج" در ایران را مطرح کرده بود.

یک الگو در حال شکل‌گیری است: تنها چیز قابل پیش‌بینی درباره ترامپ، غیرقابل پیش‌بینی بودن او است. او نظرش را تغییر می‌دهد. حرف خودش را نقض می‌کند. ثبات ندارد.

ما الان هم می‌گوییم که به سمت سلاح [هسته ای] نمی‌رویم و نظارت‌های آژانس هم می‌تواند تا ابد ادامه داشته باشد. ما مشکلی نداریم چون حرف گزافی نمی‌خواهیم بزنیم اما وقتی آنان به سمت بمباران ایران از سوی خودشان یا اسرائیل بروند، ایران را مجبور می‌کنند که جور دیگری تصمیم بگیرد که این هم به نفع‌ آمریکا نیست.بنابراین هرطور حساب کنند نفع آنان در این نیست و آنچه ما می‌گوییم این است که آمریکا می‌تواند راه دیگری پیدا کند و به جای ستیز با ایران یک‌بار رفتارش را عوض کند.

راهبرد مسکو بخشی از سیاست "نگاه به شرق" است که در اوایل دهه ۲۰۱۰ در چارچوب سیاست خارجی و استراتژی اقتصادی روسیه تدوین شد. هدف اصلی این رویکرد، توسعه روابط تجاری و اقتصادی با کشورهای آسیایی بود، به‌ویژه در شرایطی که اتحادیه اروپا، همچنان مهم‌ترین شریک خارجی روسیه محسوب می‌شد. تنش‌های سیاسی با اروپا و فشار بروکسل در جریان مذاکرات عضویت روسیه در سازمان تجارت جهانی، آسیب‌پذیری مسکو را در برابر غرب آشکارتر کرد.

تجربه‌های گذشته اسرائیل به‌روشنی نشان می‌دهد که راهبرد‌های یک‌جانبه چه مبتنی بر قدرت نظامی و چه بر پایه تصمیمات سیاسی داخلی به‌ندرت به نتایج مطلوب و پایدار منجر شده‌اند. در شرایط فعلی، چشم‌انداز دستیابی به یک توافق دوجانبه یا چندجانبه، بیش از هر زمان دیگری مبهم و دور از دسترس به‌نظر می‌رسد. حضور بنیامین نتانیاهو در رأس یکی از راست‌گراترین کابینه‌های تاریخ اسرائیل، فضای سیاست داخلی این رژیم را به‌شدت قفل کرده است؛ به‌گونه‌ای که هرگونه امتیازدهی به فلسطینی‌ها می‌تواند به فروپاشی ائتلاف‌های شکننده او منجر شود و حتی شخص نخست‌وزیر را با خطر تشدید پرونده‌های حقوقی مواجه سازد.

اسرائیل که جنگی در هفت جبهه را اعلام کرده، هنوز تهدیدات از سوی عراق، یمن یا مستقیماً از طرف خود ایران را به‌طور صریح مورد توجه قرار نداده است. دو دوره تنش بی‌سابقه بین ایران و اسرائیل در آوریل و اکتبر امسال، برخی سوابق را ایجاد کرده است.این عوامل باعث شده است که مقامات ایران بازنگری در دکترین دفاعی خود را آغاز کنند، دکترینی که مدت‌ها به محور مقاومت و تسلیحات بالستیک و برنامه هسته‌ای متکی بوده است. با توجه به اینکه محور مقاومت دیگر توان ارائه بازدارندگی کامل به تهران را ندارد، بحث‌های داخلی درباره مسلح‌سازی برنامه هسته‌ای آغاز شده است.

در حال حاضر هیچ نشانه‌ای مبنی بر اینکه ایران در آستانه گریز هسته‌ای قرار گرفته، وجود ندارد، اما درگیری‌های ادامه‌دار در خاورمیانه این نگرانی را ایجاد کرده که تهران در نهایت ممکن است دکترین هسته‌ای‌اش را بازتعریف کند. فارین پالسی با استناد به چنین فرضیه ادعایی چند سناریو مطرح کرده اس

دکترین هسته‌ای روسیه به گونه‌ای تنظیم شده که امکان استفاده بالقوه از تسلیحات هسته‌ای را در پاسخ به تهدیدات متعارف می دهد، به ویژه اگر بحث بقای ملی یا تمامیت ارضی آن در خطر باشد. دکترین هسته‌ای روسیه به گونه‌ای تنظیم شده که این حق را برای خود محفوظ می دارد

تصمیم اسرائیل برای مدیریت طولانی‌مدت غزه و ادامه الحاق کرانه باختری، امکان راه‌حل دودولتی را از بین می‌برد. اسرائیل را از نظر نظامی، مالی و آبرویی تضعیف می‌کند و بی‌عدالتی تاریخی برای مردم فلسطین است. تا زمانی که ایالات متحده ارتباط ویژه‌ای با اسرائیل برقرار می‌کند، نمی‌تواند مانند دولت بایدن این جراحت را نادیده بگیرد. عزم بایدن برای پایان دادن به طولانی‌ترین جنگ واشنگتن یک دستاورد بزرگ بود. اکنون برای اولین بار در یک ربع قرن هیچ نیروی آمریکایی در نبرد پایدار وجود ندارد. سیاست‌های وی نشان‌دهنده این است که ایالات متحده همچنان به منافع جهانی خود ادامه می‌دهد، اما جاه‌طلبی‌هایش باید براساس ارزیابی واقع‌بینانه از منابع کنونی، تقسیم‌بندی‌های حزبی و اراده سیاسی‌اش باشد.

«اگر مسکو باور داشته باشد که واشنگتن می‌تواند حمله پیشگیرانه موفقی علیه نیروهای هسته‌ای روسیه انجام دهد، ممکن است دستش روی ماشه حرکت کرده و خطر حمله هسته‌ای بزرگ روسیه بر اساس یک هشدار اشتباه یا کاذب را افزایش دهد».تغییرات احتمالی در دکترین هسته‌ای روسیهبا افزایش موفقیت‌های اخیر مسکو در میدان جنگ اوکراین، تهدیدهای هسته‌ای کرملین نیز کاهش یافته است. با این حال، در روسیه نیز درخواست‌هایی برای تغییر دکترین هسته‌ای وجود داشته و پوتین گفته که ممکن است بسته به رویدادهای جهانی، این سند اصلاح شود.

واشنگتن نمی‌تواند شرکای خود در منطقه خلیج فارس را به استفاده از روابط بهبود یافته شان با تهران برای کاهش ریسک منازعات دریایی ترغیب نماید. هم ایران و هم اعضای شورای همکاری خلیج فارس علاقمند به تقویت ثبات منطقه‌ای هستند و گام بعدی برای آن‌ها توسعه چهارچوبی است که در بردارنده تضمین‌هایی باشد مبنی بر اینکه تمام طرف‌ها به تجارت و کشتیرانی بین المللی در خلیج فارس و تنگه هرمز احترام خواهند گذاشت.

ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه روز پنجشنبه گفت که روسیه در حال بررسی تغییرات احتمالی در دکترین خود در مورد استفاده از سلاح‌های هسته‌ای است.دکترین موجود بیان می‌کند که روسیه ممکن است از چنین سلاح‌هایی در پاسخ به حمله هسته‌ای یا در صورت حمله متعارفی که تهدیدی وجودی برای دولت است استفاده کند.

آیا ایالات متحده به یک «دکترین بایدن برای خاورمیانه» نیاز دارد؟ این سوال از آن جهت مطرح می شود که توماس فریدمن، هفته گذشته در نیویورک تایمز اجزای چنین دکترین جدیدی را تشریح کرد. ظاهرا دولت بایدن آماده اتخاذ «یک موضع قدرتمند و قاطع در قبال ایران»، شناسایی دولت فلسطین و پیشنهاد یک پیمان امنیتی به عربستان با محوریت عادی سازی روابط ریاض با اسرائیل است.